Voor €55/jaar ben jij ook een vriend van het museum

Pomphuis

Pomphuis van droogdokken 1-6

De voorbije jaren groeide binnen het Antwerpse stadsbestuur het idee om het uitgeleefde droogdokkeneiland (van meer dan 15 ha) om te bouwen tot een maritiem belevingscentrum.

De bestaande gebouwencluster “Algemene Werkhuizen Noord” ofwel AWN op deze site, leent zich perfect tot het ontwikkelen van een actief belevingscentrum waar het maritieme verhaal van België, en in het bijzonder van de stad Antwerpen kan gebracht worden.

Het belichten van het hedendaagse reilen en zeilen van de haven en de scheepvaart ligt in handen van het Havenbelevingscentrum dat wordt overgebracht van Lillo naar de gerenoveerde gebouwen van deze Algemene Werkplaatsen.

Jammer genoeg besloot “de stad” in 2019 om het idee op de site een volwaardig Maritiem Museum te bouwen, te laten varen als financieel onhaalbaar.

Pomphuis van droogdokken 1-6 aan het Kattendijkdok. © MAS

De Droogdokkensite ligt op een strategische plaats tussen MAS en Havenhuis met onderweg diverse erfgoed/ museale haltes, samen een maritiem lint van 5 km.

Uit het dossier Toekomstvisie voor de Droogdokkensite van
Watererfgoed Vlaanderen – Antwerpen © 2020 Els Van Hoof

Maar dat betekent gelukkig niet dat het museale karakter totaal verloren gaat. Zo zullen de meeste schepen en havenwerktuigen, die vroeger onder de hangar aan Het Steen lagen, een plekje krijgen op de nieuwe site. Dit keer in een ruime parkomgeving, toegankelijk voor het grote publiek.

Tevens besloot de Stad Antwerpen om de “Vrienden” het oudste Antwerpse pomphuis (uit 1861) ter beschikking te stellen voor het ontwikkelen van allerlei “zilte” activiteiten, waarbij een terugblik op het verleden centraal staat.

Het voorgestelde gebouw is zonder meer het meest iconische gebouw op de site.  Uiteraard hebben we dan ook dit aanbod om kandidaat te zijn, met beide handen aanvaard als, temeer omdat we ons gerugsteund wisten door de directie van het MAS.

In april 2021 hebben MAS en VNSM een gemeenschappelijke nota aangeboden aan het Stadsbestuur waarin we beschrijven hoe wij de invulling van het Pomphuis zien. (Hieronder vindt u een kopie van deze nota).

Ondertussen staat de wereld niet stil; zo is Vespa (die de stadsprojecten voor haar rekening neemt) begonnen met architectenbureaus uit te nodigen om de renovatie van de site te visualiseren.

De bal is aan het rollen en we houden u graag op de hoogte van de verdere evolutie

© 2020 Els Van Hoof

Gemeenschappelijk rapport van MAS en VNSM over de

culturele invulling
van het Pomphuis

Dit eindverslag werd overhandigd aan de Stad Antwerpen.

april 2021

De Stad Antwerpen treedt op als bouwheer en zal zich ontfermen over het aanvragen van subsidies.

De Stad zal zich eveneens bekommeren met het indienen van een dossier bij Erfgoed Vlaanderen.

Het dossier staat sterker met een actieve inbreng VNSM en MAS. Zo denken Mas en VNSM na over de toekomstge werking en over welke bijkomende activiteiten in deze ruimte kunnen ontwikkeld worden.

“Een degelijke onderbouw van het in te dienen dossier verhoogt aanzienlijk onze slaagkansen voor het aantrekken van sponsors, donateurs en mecenen.”

In mei 2021 worden de architectenbureaus aangeschreven die wensen deel te nemen.

In oktober 2021 volgt de toekenning van het droogdokkenproject aan een architectenbureau.

Het is dus duidelijk dat we vóór mei ons eindrapport moeten overhandigen.

Bij het ombouwen van het pomphuis tot een ruimte die geschikt is voor het houden van tentoonstellingen en het houden van evenementen kunnen we een reeks faseringen onderscheiden.

Niveau 1 de totale renovatie van het gebouw zelf, zoals aanbevolen in de erfgoedstudie, inclusief de water- en vochtproblemen die moeten opgelost worden door het saneren van de ondergrond. Dit houdt eveneens in het eventueel vrijmaken van het pomphuis door het afbreken van aanpalende gebouwen.

Niveau 2 heeft te maken met het functioneel maken van het gebouw zoals verwarming, vochtregulering van de lucht, toegangen, sanitaire voorzieningen enz.

Deze twee fasen horen niet tot de taken van VNSM omdat deze duidelijk boven de financiële pijngrens van onze vereniging liggen (zie hieronder).

Niveau 3 heeft te maken met specifieke werken aan zaken in het gebouw zelf, bv. het roestvrij maken van de hijskraan en de reling en andere kleine(re) inrichtingskosten.

Niveau 4 gaat over de werkingskosten nodig voor de organisatie van tentoonstellingen, lezingen, colloquia, enz. Dit zal een gedeelde verantwoordelijkheid worden van Mas en VNSM.

(enkele voorbeelden: tentoonstellingskasten, stoelen, spreekgestoelte enz.)

Niveau 5 Het Mas zal zich concentreren op de focus presentaties. VNSM biedt graag haar medewerking aan bij de organisatie. Buiten deze reguliere tentoonstellingen kan VNSM kleine thematische pop-up tentoonstellingen houden.

Verder moet gekeken worden in hoeverre het pomphuis kan ingericht worden als polyvalente ruimte (zie verder).

De droom leeft bij alle partijen om van het pomphuis een “maritieme Roma” te maken: het pomphuis als multi-functionele ruimte en zeker niet gelimiteerd tot een zuivere “museale” functie.

Het moet uitgroeien tot een ontmoetingsplaats die ruimte geeft aan maritieme en havengebonden initiatieven en dito “events”. In samenspraak met VNSM kunnen ook andere maritieme verenigingen hieraan deelnemen.

Gezien er geen verwarming in het Pomphuis voorzien is, zijn vele van de onder genoemde activiteiten seizoensgebonden. Wanneer we spreken over zomerseizoen, denken we aan de periode van 1 april tot einde oktober.

4.1 Lezingen, recepties en vergaderingen (zomerseizoen)

Hieronder wordt verstaan ledenvergaderingen, voordrachten, filmvoorstellingen, presentatie van publicaties, muziekvoorstellingen, recepties, kwissen enz.

Zowel MAS als het VNSM hebben behoefte aan een ruimte waar deze activiteiten kunnen plaatsvinden. Maar het Pomphuis kan ook opengesteld worden voor andere verenigingen met een maritiem hart (leden van Watererfgoed Vlaanderen)

Inschatting van de behoeften:

  • MAS: een vijftiental activiteiten
  • VNSM: een vijftiental activiteiten
  • andere verenigingen: inschatting van een tien/ twintigtal activiteiten

 

4.2 Kleinschalige tentoonstellingen door VNSM (gans het jaar)

Aan de hand van stukken uit eigen collectie (of ons ter beschikking gesteld ) en rekening houdend met klimatologische omstandigheden en beveiligingsnormen

4.3 Sponsordiners (zomerseizoen)

4.4 De Labofunctie Creatieve ateliers zowel voor volwassenen en kinderen (zomerseizoen)

4.5 Industrieel erfgoed (gans het jaar). Openstellen van het Pomphuis als industrieel gebouw as such.

4.6 Participatie aan Zomer van Antwerpen, Water-Ant enz.